Steeds meer steden en gemeenten onderzoeken hoe deelmobiliteit kan bijdragen aan een duurzamer mobiliteitssysteem. Maar hoe maak je van deelmobiliteit een succes?
Want een deelwagen of deelfiets plaatsen volstaat niet om verplaatsingsgedrag te veranderen. Onze ervaring als buurtontwikkelaar leert dat geslaagde deelmobiliteit begint bij een bredere visie op de buurt. Project Developer Gert Petit deelt vanuit zijn praktijkervaring tien factoren die het verschil maken.
“Mobiliteit gaat veel verder dan infrastructuur of technologie. Ze wordt mee bepaald door de ligging van een buurt, de nabijheid van voorzieningen, de kwaliteit van fiets- en wandelverbindingen en de bereikbaarheid met het openbaar vervoer”, steekt Gert van wal. Deelmobiliteit is daarbij geen doel op zich, maar een strategisch middel om buurten leefbaarder, veiliger en groener te maken. Door minder ruimte te reserveren voor auto's ontstaat meer plaats voor groen, ontmoeting, spel en zachte mobiliteit.
Buurten zijn geen eilanden, maar maken deel uit van een bredere stedelijke of randstedelijke context. Gert: “Door te starten met een buurtscreening breng je in kaart welke voorzieningen aanwezig zijn, hoe bewoners zich vandaag verplaatsen en welke kansen er zijn voor fietsgebruik, openbaar vervoer en deelmobiliteit. Pas daarna kan bepaald worden welke mobiliteitsoplossingen het meest geschikt zijn voor die specifieke locatie.”
De basis voor duurzame mobiliteit wordt niet gelegd met een deelwagen of deelfiets, maar met de inrichting van de buurt zelf. “Veilige fietsverbindingen, doorsteken, buurtwegen en aantrekkelijke publieke ruimtes maken wandelen en fietsen de meest evidente keuze voor korte verplaatsingen”, licht Gert toe. “Het STOMP-principe vormt daarbij een belangrijk uitgangspunt: eerst stappers en trappers, vervolgens openbaar vervoer, mobility-as-a-service (deelmobiliteit) en tot slot de privéwagen.”
Door parkeerplaatsen te clusteren aan de rand van een buurt komt ruimte vrij voor groen, speelplekken en ontmoetingsruimte. Zo ontstaat een omgeving waarin bewoners meer openstaan voor alternatieve vervoerswijzen.
Deelmobiliteit werkt niet overal op dezelfde manier. De context is daarbij bepalend: wat werkt in een stedelijke omgeving is niet automatisch toepasbaar in een landelijke of randstedelijke setting. In een stedelijke omgeving is vaak al een sterk openbaar vervoersnetwerk aanwezig en zijn bewoners vertrouwd met gedeelde mobiliteit. In landelijke gebieden blijkt het veel moeilijker om voldoende gebruikers te bereiken. Randstedelijke locaties bevinden zich ergens tussen beide uitersten.
Gert: “Onze praktijkervaring leert dat succesvolle deelmobiliteit niet afhangt van één maatregel, maar van een aantal randvoorwaarden die elkaar versterken:
Analyseer en begrijp de buurtcontext.
Start vroeg met overleg tussen gemeente, mobiliteitspartners en eventuele projectontwikkelaars.
Zorg voor een duidelijke rolverdeling tussen overheid, mobiliteitsoperatoren en private partners.
Kies voor een zichtbare, centrale locatie in het openbaar domein.
Zorg voor aansluiting op andere vervoersmodi.
Werk met stabiele partners die op lange termijn kunnen meegroeien.
Werk met een gefaseerde uitrol: stem het aanbod af op de maturiteit en bezettingsgraad van de buurt.
Zorg voor flexibiliteit: het aanbod moet kunnen meegroeien met de vraag.
Monitor het gebruik en stuur bij wanneer nodig.
Sensibiliseer op de juiste momenten. Verhuismomenten zijn vaak het ideale moment om mobiliteitsgedrag te beïnvloeden. Nieuwe bewoners staan meer open voor nieuwe gewoontes en alternatieven voor de eigen wagen.”
Deelmobiliteit kan een krachtige hefboom zijn voor duurzame buurten, maar alleen wanneer ze deel uitmaakt van een bredere visie op leefkwaliteit. “Wie inzet op de juiste locatie, sterke partners, een doordachte timing en een integrale mobiliteitsaanpak, vergroot de kans dat bewoners duurzame verplaatsingskeuzes daadwerkelijk omarmen, zodat deelmobiliteit ook écht gebruikt wordt”, besluit Gert.
